สาเหตุและการแพร่กระจาย

           เกิดจากพยาธิใบไม้ ชิสโตโซม่า สปินดาเล่ (Schistosoma spindale) ซึ่งมีขนาดเล็กอาศัยอยู่ในหลอดเลือดบริเวณ เยื่อแขวนลำไส้และตับ นอกจากนั้นยังพบได้ตามอวัยวะอื่นๆ เช่น ปอด ไต ไข่พยาธิชนิดนี้มีลักษณะพิเศษ คือเป็นรูปกระสวยมีหนามแหลมอยู่ที่ปลายข้างหนึ่ง พยาธิชนิดนี้มีหอยคัน ตัวแบนคล้ายเลขหนึ่ง (Indoplanorbis exustus)

           เป็นพาหะนำตัวอ่อนของพยาธิออกจากไข่จะต้องมาเจริญในหอยก่อนเมื่อเจริญเติบโตในหอยจนเป็นตัวอ่อนระยะติดต่อจึงออกจากหอยมาอยู่ในน้ำ การติดต่อเกิดได้ 2 ทาง คือ
           1. ตัวอ่อนพยาธิระยะติดต่อไชเข้าผิวหนัง
           2. โคกินน้ำที่มีตัวอ่อนระยะติดต่อของพยาธิเข้าไป

อาการ

           โคที่เป็นโรคนี้จะ ซูบผอม เบื่ออาหาร ท้องเสียอย่างรุนแรง อุจจาระมีลักษณะเหลวอาจมีเลือดปน โลหิตจาง บวมน้ำใต้คาง ในลูกโคอายุต่ำกว่า 1 ปี มักจะตาย แต่ในโคที่อายุมากจะมีความทนทานต่อโรคและส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการป่วยเมื่อ ผ่าซากโคที่ตายจะพบลักษณะเฉพาะของโรค คือ ที่ตับพบตุ่มเล็กขนาดประมาณ 2 มิลลิลิตร สีออกขาวนวลๆ บางครั้งอาจพบที่ปอดด้วย และเมื่อผ่าเนื้อตับจะเห็นว่ามีเนื้อเยื่อเกี่ยวพันเข้าแทรกอยู่ในเนื้อตับ จนมีลักษณะคล้ายใยแมงมุม

การตรวจวินิจฉัย

           1. ตรวจหาไข่พยาธิจากอุจจาระด้วยวิธีตกตะกอน
           2. ขูดเยื่อเมือกบริเวณลำไส้ส่วนตรง (rectum) ป้ายบนสไลด์นำมาตรวจหาไข่พยาธิ

การรักษา

           ให้ยาพราซิควานเทล ขนาด 20 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนักสัตว์ 1 กิโลกรัม กินครั้งเดียวการควบคุมและป้องกัน
           1. ในพื้นที่ที่มีการระบาดของพยาธิใบไม้เลือด ควรให้ลูกโคอายุระหว่าง 6-8 เดือนกินยาพราซิควานเทล ขนาด 15 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนัก 1 กิโลกรัม
           2. พยายามหลีกเลี่ยงไม่ให้โคนมลงไปในบริเวณที่มีน้ำขังและมีหอยคันตัวแบนอาศัยอยู่